Phuputso e ncha e bontša hore lintho tse peli tsa tšepe tse entsoeng ka tšepe (hemisphere e sekoti le serethe) se Letlotlong la Villena li entsoe ka tšepe ea extra-terrestrial meteoritic. Sena se fana ka maikutlo a hore Letlotlo le ile la hlahiswa Mongwaheng wa Morao wa Boronse pele tlhahiso ya tshepe ya lefatshe e qala hamorao Mehleng ya Tshipi.
Letlotlo la Villena, sete e ikhethang ea likotoana tse 66 tsa litšepe tse fapaneng, e nkuoa e le letlotlo la bohlokoa ka ho fetisisa la prehistoric Europe. Letlotlo lena le ile la sibolloa ka 1963 haufi le toropo ea Villena profinseng ea Alicante ea Spain 'me le bontšoa Musiamong oa José María Soler oa Archaeological Museum. Mesaletsa e ne e patiloe lilemo tse 3,000 tse fetileng mme ke ea Mehla ea Bronze. Leha ho le joalo, boteng ba likotoana tse peli tsa tšepe tsa tšepe (sekoahelo se sekoti sa hemisphere le sefaha) ho Treasure ho entse hore ba bangata ba theole tatellano ea liketsahalo ho ea ho Late Bronze Age kapa Early Iron Age. Motho oa pele ea sibollang le eena o ne a hlokometse 'ponahalo ea tšepe' ea likotoana tse peli. Kahoo, tlhokahalo ea ho netefatsa boitsebahatso ba tšepe.
Ho ile ha etsoa tlhahiso ea hore ho hlahlojoe lintho tse peli ka “chebahalo ea tšepe” ho fumana hore na li entsoe ka tšepe ea lefatše kapa che. Haeba e ka fumanoa e entsoe ka tšepe ea lefats'e, joale Letlotlo le lokela ho ba la Late Bronze kapa la pele la Tšepe Age. Tšimoloho ea meteoritic, ka lehlakoreng le leng e ka bolela letsatsi la pejana ka har'a Late Bronze.
Meteorite iron e na le tšimoloho e kantle ho lefatše 'me e fumanoa mefuteng e itseng ea meteorite e oelang lefatšeng ho tsoa kantle. sepakapakeng moo. Li entsoe ka tšepe ea tšepe-nickel alloy (Fe-Ni) e nang le sebopeho se fapaneng sa nickel seo hangata se fetang 5% le likarolo tse ling tse nyenyane tse kang cobalt (Co). Boholo ba li-meteorite tsa Fe-Ni li na le Widsmanstätten microstructure e ka lemohuoang ka metallo ea setšoantšo sa tšepe e ncha. Sebopeho sa tšepe ea lefats'e e fumanoang ho fokotseha ha liminerale tse fumanoang Lefatšeng, ka lehlakoreng le leng, e fapane. E na le nickel e nyane kapa ha e na letho e ka bonoang ka tlhahlobo. Liphapano tsa sebopeho le sebopeho sa microstructure li ka ithutoa ka laboratoring ho fumana hore na tšepe leha e le efe e entsoe ka tšepe ea leholimo ea leholimo kapa tšepe ea lefatše.
Bafuputsi ba ile ba hlahloba lisampole tse nkiloeng. Liphuputso li tšehetsa maikutlo a hore likotoana tse peli tsa tšepe (e leng sekoahelo le serethe) tse ka har'a Letlotlo la Villena li entsoe ka tšepe ea meteoritic kahoo tatellano ea liketsahalo tsa Mehla ea Boronse ea Late pele ho qaleho ea tlhahiso ea tšepe ea lefatše. Leha ho le joalo, ho hlokahala liteko tse ling ho ntlafatsa tekanyo ea bonnete.
Tšebeliso ea tšepe ea meteoritic Letlotlong la Villena ha e ikhethang. Meteoritic iron e fumanoe linthong tsa khale tse tsoang ho tse ling tsa khale libaka ho Europe joalo ka hloohong ea motsu Mörigen (Switzerland).
***
References:
- Lekhotla la Bohahlauli. Letlotlo la Villena le José María Soler Archaeological Museum. E fumaneha ho https://turismovillena.com/portfolio/treasure-of-villena-and-archaeological-museum-jose-maria-soler/?lang=en
- Rovira-Llorens, S. ., Renzi, M., & Montero Ruiz, I. (2023). Meteoritic tšepe Letlotlong la Villena ?. Trabajos De Prehistoria, 80(2), e19. DOI: https://doi.org/10.3989/tp.2023.12333
***
