Tsa NASA Infra-red observatory Spitzer e sa tsoa hlokomela ho phatloha ho tsoa ho binary e kholo lesoba le letšo tsamaiso ea OJ 287, ka har'a nako e lekanyelitsoeng ea nako e boletsoeng esale pele ke mohlala o entsoeng ke litsebi tsa linaleli. Tlhokomeliso ena e lekile likarolo tse fapaneng tsa Kamano e Akaretsang, "No-hair theorem", mme e pakile hore OJ 287 ehlile ke mohloli oa infra-red. Maqhubu a khoheli.
The OJ 287 galaxy, e lutseng sehlopheng sa linaleli sa Cancer se bohōle ba lilemo tse leseli tse limilione tse likete tse 3.5 ho tloha Lefatšeng, e na le tse peli masoba a matsho - e kholoanyane e nang le makhetlo a fetang limilione tse likete tse 18 boima ea Letsatsi le ho potoloha ena ke e nyane lesoba le letšo ka makhetlo a ka bang limilione tse 150 ho feta letsatsi boima, 'me ba theha binary lesoba le letšo tsamaiso. Ha e ntse e potoloha e kgolo, e nyane lesoba le letšo e soahlamana le diski e kholo ea khase le lerōle le pota-potileng molekane oa eona e kholoanyane, 'me e etsa hore ho be le khanya e fetang bilione. linaleli.
Tse nyane lesoba le letšo e thulana le accretion disk ea e kholoanyane habeli lilemong tse ling le tse ling tse leshome le metso e 'meli. Leha ho le joalo, ka lebaka la oblong ea eona e sa tloaelehang orbit (e bitsoang quasi-Keplarian ka mantsoe a lipalo, joalokaha ho bontšitsoe setšoantšong se ka tlase), li-flares li ka hlaha ka linako tse fapaneng - ka linako tse ling li le ka thōko ho selemo se le seng; ka linako tse ling, hoo e ka bang lilemo tse 10 tse arohaneng (1). Boiteko ba 'maloa ba ho etsa mohlala oa orbit le ho bolela esale pele hore na mollo o tla etsahala neng ha oa atleha ho fihlela ka 2010, ha litsebi tsa linaleli li etsa mohlala o neng o ka bolela esale pele hore na li tla etsahala neng ka phoso ea beke e le 'ngoe ho isa ho tse tharo. Ho nepahala ha mohlala ho ile ha bontšoa ka ho bolela esale pele ponahalo ea mollo ka December 2015 ho isa nakong ea libeke tse tharo.
Tlhahisoleseding e 'ngoe ea bohlokoa e ileng ea kena ho etsoa ha khopolo e atlehileng ea binary lesoba le letšo system OJ 287 ke taba ea hore supermassive masoba a matsho e ka ba mehloli ea maqhubu a khoheli - e thehiloeng ka mor'a tlhahlobo ea liteko ea maqhubu a khoheli ka 2016, e hlahisitsoeng nakong ea ho kopanngoa ha li-supermassive tse peli masoba a matsho. OJ 287 ho boletsoe esale pele hore ke mohloli oa infra-red maqhubu a khoheli (2).

Ka 2018, sehlopha sa litsebi tsa linaleli se ile sa fana ka mohlala o qaqileng haholoanyane, 'me sa bolela hore se khona ho bolela esale pele hore na ho tla etsahala neng nakong ea lihora tse seng kae (3). Ho latela mohlala ona, ho phatloha ho latelang ho tla etsahala ka la 31 Phupu 2019 mme nako e ile ea boleloa esale pele ka phoso ea lihora tse 4.4. E ile ea boela ea bolela esale pele khanya ea lelakabe le bakoang ke tšusumetso e tla etsahala nakong ea ketsahalo eo. Ketsahalo ena e hapiloe mme ea tiisoa ke Tsa NASA Spitzer Space Telescope (4), e ileng ea tlohela mosebetsi ka Pherekhong 2020. Ho bona ketsahalo e boletsoeng esale pele, Spitzer e ne e le tšepo ea rona feela kaha mollo ona o ne o ke ke oa bonoa ke sebonela-hōle leha e le sefe se seng fatše kapa Lefatšeng. orbit, joalokaha Letsatsi le ne le le sehlopheng sa linaleli sa Cancer se nang le OJ 287 le Lefatše le le ka mahlakoreng a fapaneng a lona. Temoho ena e boetse e paka hore OJ 287 e ntša maqhubu a khoheli ka bolelele ba maqhubu a bofubelu ba infra-red, joalo ka ha ho boletsoe esale pele. Ho latela mohopolo ona o reriloeng, ho phatloha ho bakoang ke tšusumetso ho tsoa ho OJ 287 ho lebelletsoe ho etsahala ka 2022.
Maikutlo a likhahla tsena a beha tšitiso ho "Ha ho theorem ea moriri” (5,6) e bolelang hore ha a ntse a masoba a matsho ha li na bokaholimo ba 'nete, ho na le moeli o li potolohileng oo ho seng letho - esita le leseli - le ka phonyohang. Moeli ona o bitsoa "horizon" ea ketsahalo. Khopolo ena e boetse e fana ka maikutlo a hore taba e etsang lesoba le letšo kapa e oelang ho eona "e nyamela" ka mor'a lesoba le letšo sehlohlolong sa ketsahalo mme ka hona ha e fihlellehe ruri ho bashebelli ba kantle, ho fana ka maikutlo a hore masoba a matsho ba se nang “moriri”. Phello e le 'ngoe ea hang-hang ea theorem ke hore masoba a matsho e ka khetholloa ka ho feletseng le bona boima, tefiso ea motlakase le spin intrinsic. Ho ea ka bo-rasaense ba bang, moeli ona o ka ntle oa lesoba le letšo, ke hore, sebaka sa ketsahalo, se ka ba sekoti kapa se sa tloaelehang, kahoo se hanana le "No hair theorem". Leha ho le joalo, haeba motho a tlameha ho paka ho nepahala ha "No hair theorem", tlhaloso e le 'ngoe feela e utloahalang ke hore kabo e sa leka-lekaneng ea sekoti se seholo se setšo se ka senya sepakapakeng moo ho e potoloha ka tsela eo e ka lebisang phetohong ya tsela e nyane lesoba le letšo, le ho fetola nako ea ho lesoba le letšo la ho thulana le accretion disk sebakeng seo orbit, ka hona ho baka phetoho nakong ea ponahalo ea malakabe a hlokometsoeng.
Joalokaha ho ka lebelloa, masoba a matsho ho thata ho batlisisa. Kahoo, ha re ntse re hatela pele, ho na le maikutlo a mang a mangata a liteko mabapi le lesoba le letšo litšebelisano, le tikoloho hammoho le likoti tse ling tse ntšo, li lokela ho ithutoa pele motho a ka tiisa bonnete ba "No hair theorem".
***
References:
- Valtonen V., Zola S., et al a. 2016, "Primary hole hole spin ho OJ287 joalo ka ha ho khethoa ke General Relativity centenary flare", Astrophys. J. Lett. 819 (2016) no.2, L37. DOI: https://doi.org/10.3847/2041-8205/819/2/L37
- Abbott BP., et al a. 2016. (LIGO Scientific Collaboration le Virgo Collaboration), "Ho Shebella Maqhubu a Matla a Matla a tsoang ho Binary Black Hole Merger", Phys. Moruti Lett. 116, 061102 (2016). DOI: https://doi.org/10.1103/PhysRevLett.116.061102
- Dey L., Valtonen MJ., Gopakumar A. et al a 2018. "Ho netefatsa ho ba teng ha Relativistic Massive Black Hole Binary ho OJ 287 Ho Sebelisa Kakaretso ea Tsona ea Lekholo la Lilemo: Li-Parameters tse Ntlafetseng tsa Orbital", Liphoofolo tsa linaleli. J. 866, 11 (2018). DOI: https://doi.org/10.3847/1538-4357/aadd95
- Laine S., Dey L., et al a 2020. "Litlhahlobo tsa Spitzer tsa Eddington Flare e boletsoeng esale pele ho tloha Blazar OJ 287". Astrophysical Journal Letters, vol. 894, No. 1 (2020). DOI: https://doi.org/10.3847/2041-8213/ab79a4
- Gürlebeck, N., 2015. "Khopolo-taba ea No-Hair for Black Holes in Environments Astrophysical", Litlhaku tsa Tlhahlobo ea 'Mele 114, 151102 (2015). DOI: https://doi.org/10.1103/PhysRevLett.114.151102
- Hawking Stephen W., et al 2016. Moriri o Bonolo ho Black Holes. https://arxiv.org/pdf/1601.00921.pdf
***
